50 năm ngày Apollo-11 hạ cánh xuống Mặt trăng: Bùng nổ cuộc đua chinh phục vũ trụ
Đã năm thập kỷ kể từ khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin thực hiện thành công việc hạ cánh xuống Mặt trăng. Hôm nay chúng ta cùng nhìn lại về thành tích đó - và hướng tới những dự định tương lai.
Câu nói lịch sử mà chính Neil Armstrong cũng không chắc
Ngay cả Neil Armstrong cũng không thể nhớ chính xác từng từ trong câu nói nổi tiếng nhất lịch sử hàng không vũ trụ. Đó là khoảnh khắc ông đặt chân xuống Mặt trăng trong sứ mệnh Apollo 11 của NASA.
Câu nói được ghi lại là:
“Đây là bước đi nhỏ bé của một con người, nhưng là bước tiến khổng lồ của nhân loại.”
Dù chi tiết ngôn từ vẫn còn tranh cãi, ý nghĩa của khoảnh khắc ấy thì không ai phủ nhận. Đó là dấu mốc con người lần đầu tiên rời khỏi Trái Đất để bước lên một thiên thể khác.
Ngày lịch sử 20/7/1969
Ngày 20 tháng 7 năm 1969, Armstrong và Buzz Aldrin đã làm nên lịch sử khi trở thành những con người đầu tiên đứng và đi trên bề mặt Mặt trăng. Trong khi đó, Michael Collins ở lại quỹ đạo, điều khiển mô-đun chỉ huy.
Quan trọng hơn, đây không chỉ là một chiến thắng khoa học, mà còn là kỳ tích về:
Kỹ thuật
Tổ chức hậu cần
Điều phối hàng trăm nghìn con người và thiết bị
Con người đã đi xa nhanh đến mức nào?
Chỉ chưa đầy 10 năm trước Apollo 11, loài người mới lần đầu đưa được một người vào không gian – Yuri Gagarin (1961). Sau đó, các sứ mệnh vẫn chỉ giới hạn trong quỹ đạo Trái Đất.
Phải đến Apollo 8 (12/1968), con người mới lần đầu bay vòng quanh Mặt trăng, rời hoàn toàn quỹ đạo Trái Đất. Chỉ 7 tháng sau, Apollo 11 đã thực hiện cú nhảy vọt cuối cùng: hạ cánh.
Sau Apollo 11, chuyện gì đã xảy ra?
Trong vòng chưa đầy bốn năm, NASA đã thực hiện:
6 lần hạ cánh thành công trên Mặt trăng
Tổng cộng 12 người đặt chân lên bề mặt
Tuy nhiên, kể từ Apollo 17 (12/1972), không ai quay lại Mặt trăng. Thay vào đó, NASA chuyển trọng tâm sang:
Tàu con thoi
Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS)
Mặt trăng cách Trái Đất bao xa?
Khoảng cách Trái Đất – Mặt trăng thay đổi theo quỹ đạo elip:
Gần nhất: ~363.000 km
Xa nhất: ~405.700 km
Để so sánh, ISS chỉ cách Trái Đất khoảng 350 km – chưa tới 1/1000 khoảng cách đến Mặt trăng.
Các tàu Apollo thường mất khoảng 3 ngày để bay từ Trái Đất đến quỹ đạo Mặt trăng.
Vì sao Mặt trăng lại quan trọng đến vậy?
Câu trả lời nằm ở Cuộc đua Không gian. Từ thập niên 1950, Hoa Kỳ và Liên Xô xem không gian là nơi thể hiện:
Sức mạnh công nghệ
Uy tín chính trị
Tiềm năng quân sự
Ngày 25/5/1961, Tổng thống John F. Kennedy đã đưa ra tuyên bố mang tính bước ngoặt:
“Trước khi thập kỷ này kết thúc, chúng ta sẽ đưa con người lên Mặt trăng và đưa họ trở về an toàn.”
Từ thời điểm đó, Apollo không còn là một dự án khoa học đơn thuần, mà trở thành mục tiêu quốc gia.
Các phi hành gia đến Mặt trăng bằng cách nào?
Các sứ mệnh Apollo sử dụng Saturn V – tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo.
Tàu Apollo gồm ba phần:
Command Module (CM): nơi phi hành đoàn sinh hoạt, là phần duy nhất quay về Trái Đất
Service Module (SM): cung cấp năng lượng, oxy, nước và lực đẩy
Lunar Module (LM): đưa Armstrong và Aldrin xuống bề mặt Mặt trăng
Trong khi đó, Michael Collins ở lại trong CM, bay quanh Mặt trăng.
Apollo 11 đã làm gì trên Mặt trăng?
Sau khi hạ cánh tại Biển Tĩnh Lặng, Armstrong và Aldrin:
Hoạt động ngoài tàu khoảng 2,5 giờ
Di chuyển không quá 100 m quanh LM
Thu thập 22 kg đá và mẫu đất
Lắp đặt các thí nghiệm địa chấn và đo khoảng cách Trái Đất – Mặt trăng bằng laser
Họ cũng để lại:
Quốc kỳ Hoa Kỳ
Một tấm bảng khắc thông điệp hòa bình
Những dấu chân nổi tiếng nhất lịch sử nhân loại
Bao nhiêu người đã đặt chân lên Mặt trăng?
Tổng cộng 12 người, trong 6 sứ mệnh:
Apollo 11: Armstrong, Aldrin
Apollo 12: Conrad, Bean
Apollo 14: Shepard, Mitchell
Apollo 15: Scott, Irwin
Apollo 16: Young, Duke
Apollo 17: Cernan, Schmitt
Tính cả những người chỉ bay quanh Mặt trăng, 24 người đã từng tiếp cận Mặt trăng ở khoảng cách gần.
Các quốc gia khác đã làm gì trên Mặt trăng?
Ngoài Mỹ, nhiều quốc gia đã gửi tàu không người lái:
Liên Xô: Luna 2 (1959)
Mỹ: Ranger, Surveyor (1960s)
Trung Quốc: Hằng Nga 3 (2013), Hằng Nga 4 (2019 – mặt tối)
Israel: Beresheet (2019, thất bại khi hạ cánh)
Chương trình Artemis và tương lai
Hiện nay, NASA đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt trăng vào năm 2024 với Chương trình Artemis, bao gồm:
Tên lửa SLS
Tàu Orion
Trạm trung chuyển trên quỹ đạo Mặt trăng
Đây được xem là bước đệm cho các sứ mệnh Sao Hỏa trong thập niên 2030.
Con người có thể du lịch Mặt trăng không?
Có thể – nếu đủ tiền và sức khỏe.
Elon Musk dự kiến đưa tỷ phú Nhật Yusaku Maezawa bay vòng quanh Mặt trăng bằng tên lửa SpaceX trong những năm tới. Chuyến đi không hạ cánh, nhưng đánh dấu bước đầu của du lịch không gian thương mại.
Kết luận
Apollo 11 không chỉ là một sứ mệnh, mà là điểm ngoặt của lịch sử loài người. Hơn 50 năm sau, Mặt trăng một lần nữa trở thành mục tiêu chiến lược – lần này không chỉ vì danh tiếng, mà vì tương lai dài hạn của nhân loại trong không gian.
